“Thằng bé âm thầm đi vào ngõ nhỏ. Mẹ nó qua đời khi còn ấu thơ, ngày nó sống kiếp bơ vơ, hỏi ai ai cho nương nhờ, chuỗi ngày tăm tối vô bờ.” Rất nhiều người may mắn được sinh ra trong gia đình khá giả, được vui chơi, học hành đầy đủ, nhưng cũng có rất nhiều những mảnh đời bất hạnh, phải lăn lội với cuộc sống ngay khi tuổi thơ.

Truyện ngắn Thằng Nghé của tớ cũng viết về một mảnh đời như vậy. Khung cảnh chính của truyện là con sông ở thành phố tớ, nếu các bạn cũng từng trải qua thời học sinh ở Đà Nẵng, chắc các bạn cũng sẽ nhận ra đường Bạch Đằng, sân bóng vỉa hè, quán kem Thủ Đô, rạp hát, quán ăn hàng…những nơi đã rất quen thuộc với giới học trò Đà Nẵng….

Chiều dần buông, bầu trời như một màn đen mỏng. Những cơn gió nhè nhẹ từ bờ sông thổi vào mang theo cái mùi của sông nước làm tôi cảm thấy thật dễ chịu. Như mọi ngày, sau giờ học, tôi lại đến đây ngồi, ngắm thuyền bè qua lại trên dòng sông duy nhất ở thành phố này. Từ khi chiếc cầu hoàn thành, tàu vào ít hẳn, chỉ có những chiếc ghe nhỏ chở khách qua sông. Không gian yên tĩnh, chỉ có tiếng mái chèo khua nước lao xao. Đó là thế giới của riêng tôi. Nhưng gần đây, đó không còn thuộc về một mình tôi nữa mà nó đã xuất hiện – Nó là một thằng nhóc gầy còm, lúc nào cũng vận chiếc quần lò xò cụt ngủn, đi chân trần nhớp nháp. Nó ngồi cạnh gốc cây hoa giấy, chiếc mũ to chụp cả khuôn mặt. Cạnh nó là một chiếc hộp nhỏ bằng gỗ mà bọn trẻ đánh giày hay dùng. Nó ngồi đấy, bất động, hai tay vòng qua chân tựa cằm lên đầu gối, mắt nhìn về những con thuyền.

Không muốn người khác xâm chiếm cái thế giới riêng của mình, tôi tiến lại gần nó:
- Này !
Tôi đập vai thằng nhóc. Nó giật mình quay lại nhìn tôi. Bây giờ tôi mới có dịp nhĩn rõ khuông mặt của nó. Có lẽ nó kém tôi vài ba tuổi gì đó, nhưng mặt nó gầy còm, xương xẩu, cái cằm nhọn hoắc, nước da đen bóng vì nắng. Đôi mắt của nó nhỏ ti hí, trũng sâu giữa khuông mặt. Đôi mắt của nó nhìn cái gì cũng có vẻ như ánh mắt ngơ ngác của con chim non xa tổ cần sự che chở. Đôi mắt ấy chắc chắn là của một người thật thà, rất dễ bị bắt nạt. Không hiểu tại sao sau khi trông kỹ mặt nó, tôi lại bỏ cái ý định khẳng định chủ quyền của mình:
- Ờ…Mày đang nhìn cái gì đó ? – Tôi hỏi
Thằng nhỏ đáp lại bằng một giọng nhà quê đặc sệt:
- Tui đang chờ má tui đi chợ về.
Câu trả lời của nó làm tôi ngạc nhiên: làm gì có chợ bên kia mà đợi chứ? Tôi hỏi vặn lại :
- Má mày đi chợ nào vậy ?
- Ờ…Má tui ở quê…Nó đáp lại, mặt vẫn nhìn về hướng dòng sông - Ở quê tui cũng có sông, nhỏ hơn nhưng mà nước sạch và hai bên bờ lại có cây. Buổi chiều, mấy bà đi chợ về thường hay chen chúc nhau xuống ghe, má tui cũng vậy. Tui hay đợi má về, má thương tui lắm - Nói đến đây giọng thằng nhóc nghẹn lại…

Té ra, nó ở quên lên đây làm việc. Cuộc sống thật chẳng dễ dàng gì. Con người ta vì cái ăn mà phải xa gia đình, xa người thân để một mình bơ vơ giữa nơi đất khách quê người. Ở thành phố này cũng vậy, người từ vùng quê cứ đổ xô về đây. Lớn thì đạp xe, thồ bốc vác, bán hàng rong; nhỏ thì đánh giày, bán báo…Nhìn chiếc thùng gỗ và bàn tay chai sạm màu xi của nó, tôi đoán chắc nó làm nghề đánh giày.
- Thế mày kiếm được khá không ?
- Cái nớ cũng còn tùy. Bữa thì đủ ăn, nhưng cũng có bữa chẳng được đồng nào, phải nhịn đói cả ngày.

Cứ thế tôi và nó ngồi nói chuyện: chuyện những con thuyền ở quên nó, chuyện gia đình nó..mà chẳng hay trời đã tối mịt từ lúc nào. Tôi vội vã dắt xe ra về. Nhưng lại sực nhớ ra mình còn quên một chuyện, tôi ngoái đầu hỏi với theo cái bóng nhỏ của nó:
- Mày tên là gì ?
- Nghé.
Nghé quên ở một tỉnh nhỏ miền Trung, nó là anh đầu trong một gia đình có bốn anh em. Ba má nó làm ruộng. Nhưng chẳng may năm rồi trời bão lụt, mùa màng mất trắng, nhà cửa cũng bị nước cuốn trôi. Ba nó trong lúc đi cứu lúa bị cây đè ngã đến nỗi liệt cả người. Cả gia đình nó phải sống trong căn lều dựng tạm bên bờ ruộng. Má nó đi làm thuê, làm mướn đủ nghề, thằng em kế nó thì đi chăn trâu thuê, hai đứa em gái nhỏ đi mò cua bắt ốc ngoài đồng. Còn nó là anh cả và là người đàn ông lớn trong gia đình, nó phải gánh lất trách nhiệm trên đôi vai gầy bé nhỏ. Nghe người ta bảo trên thành phố dễ kiếm tiền, nó xin má no lên đây làm việc. Nhưng một thằng nhà quê không biết chữ nghĩa như nó thì ai mà thuê cơ chứ. Hằng ngày nó la cà ở các quán nhậu, năn nỉ những người đàn ông đang rượu chè, cá thịt dư giả chỉ để được họ cho phép thay đôi dép nhựa vào chân và mang đôi giầy ra góc đương hì hục ngồi đánh bóng. Nhưng đâu có suôn sẻ vậy, lắm lần nó bị đánh đập chửi mắng thậm tệ bởi những con sâu rượu vô ý thức, vô lương tâm. Rồi còn phải tranh giành cùng lũ nhóc đánh giày khác, có khi đánh nhau đến lỗ đầu chảy máu ấy chứ. Phần lớn tiền kiếm được nó gửi về cho gia đình.

Tôi và Nghé đã quen nhau như thế và mỗi chiều chúng tôi lại gặp nhau chuyện trò. Tình bạn của chúng tôi nảy nở và phát triển. Bây giờ nó không phải là thằng nhóc đánh giày bẩn thỉu nữa mà nó là thằng Nghé, thằng bạn tội nghiệp của tôi.

Hôm nay, vẫn như thường lệ, tôi lại đạp xe đễn chỗ ghế đá có giàn hoa giấy ở bờ sông để gặp Nghé. Mới vừa xuống xe, tôi đã nghe từ phía sau băng ghế đá những lời đay nghiến, mắng chửi tục tĩu. Hình như có đám đánh nhau thì phải. Tôi tiến lại gần một chút để nhìn cho rõ. Trên băng ghế quen thuộc, một tên thanh niên to con xắn ao lên tận vai, đang ngồi khoanh tay trước ngực, hai chân duỗi dài bắt chéo và trước mặt hắn: một thân hình bé nhỏ đang co ro, cái thùng gỗ nhỏ lăn lóc bên cạnh, đồ đạc văng tứ tung.
- Đây là địa bàn của tao, mày muốn kiếm sống ở đây thì phải đóng thuế cho tao. Rõ chưa thằng nhãi ?
Và để cho lời nói của mình có thêm trọng lượng, hắn tung chân đạp thẳng vào ngực thằng nhóc. Cái thân hình nhỏ bé ấy té ngửa, tay ôm ngực rên rỉ. Lúc này thì tôi đã nhìn thấy rõ mặt thằng nhóc. Đó không phải ai khác, chính là thằng Nghé – bạn tôi. Tôi thấy mặt mình nóng ran, hơi thở dồn dập, nắm tay tôi cuộn lại thành đấm lúc nào chẳng biết. Tôi toan bước đến để bảo vệ người bạn nhỏ của mình. Nhưng khi nhìn cái đầu trọc lóc lởm chởm những vết sẹo và bắp tay cuồn cuộn với những hình xăm chằn chịt của gã thanh niên tôi lại thấy ớn lạnh. Tôi chỉ là thằng học sinh loăt choắt, chân tay lều khều, nếu lỡ gã nổi điên đánh luôn cả tôi thì sao ? Đó là chưa kể gã có thể có dao nữa. Càng nghĩ tôi càng thấy lạnh xương sống. Và cái ý định tốt đẹp trong đầu của tôi tắt từ lúc nào. Tôi nấp sau bụi cây và chờ. Một lúc sau, tên côn đồ đứng dậy, thuận chân đá luôn chiếc thùng gỗ ra xa, lựng khựng bước đi sau khi ném lại một cái nhìn đầy hăm dọa:
- Nhớ đấy thằng nhóc !
Lúc này Nghé mới lồm cồm bò dậy, một tay ôm bụng còn tay kia gom nhặt đồ đạc cho vào thùng. Đợi tên côn đồ đi xa tôi mới rời chỗ nấp, dắt xe đến cạnh Nghé,giả vờ như mình đã không nhìn thấy gì.
- Chào mày ! Tao tới trễ - Tôi nói với giọng thản nhiên nhất có thể và tránh nhìn thẳng vào mắt Nghé. Nó ngẩng mặt lên cười mới hiền làm sao. Tôi hỏi giả tảng:
- Mặt mày sao vậy ?
- Bị té đó mà, tui bị vấp cục đá.
Tôi không hỏi nữa, nhìn những vết bầm rướm máu trên mặt Nghé tôi thấy thật xấu hổ. Nếu lần sau còn gặp cảnh ấy tôi sẽ nhảy vào giúp bạn, thà cũng bị đánh mà tôi còn thấy đỡ dằn vặt hơn. Nghé không để tôi tự dằn vặt nữa, nó hỏi:
- Hôm nay anh tới trễ rứa ?
- Ờ, hôm nay tao phải đi học thêm – Cùng lúc đó trong đầu tôi nảy ra một ý định, như để chuộc lại sự nhút nhát của mình khi nãy:
- Mai chủ nhật, tao rảnh, tao dẫn mày đi ăn kem, ngon lắm !
Tôi nói và nghĩ rằng chắc Nghé sẽ mừng rỡ nhận lời. Những đứa trẻ đánh giày như nó làm gì có tiền để mà tiêu xài. Kem lại là một món đắt tiền. Và tôi cảm thấy thật hãnh diện vì đề nghị hào phóng của mình.
- Xin lỗi anh, nhưng tui không đi được. Tui bận đi làm việc, kiếm tiền gửi về cho mà tui ở quê.
Lời từ chối của thằng Nghé làm tôi cụt hứng. Tôi thấy mặt mình hơi nặng
- Hứ, một buổi chiều mày kiếm được bao nhiêu ? Tao sẽ đưa lại mày đủ. Mày cứ việc đi với tao cho biết – Tôi nói, giọng đã hơi mất bình tĩnh.
- Má tui nói phải làm việc kiếm tiền chớ không được nhờ vả người khác. Như rứa là xấu.
- Thôi mày đừng sĩ diện nữa. Tao không nói, mày không nói thì đố ai mà biết. Nếu mày không chịu đi tức là không coi tao là bạn, từ nay tao sẽ không chơi với mày nữa.
Thấy tôi nổi cáu xụ mặt, lại hăm dọa cắt đứt quan hệ, Nghé đâm hoảng. Bởi ngoài tôi ra, Nghé chẳng còn ai là bạn nữa, vì vậy nó rất trân trọng tình bạn duy nhất giữa tôi và nó. Thấy không thể từ chối được, nó phải nhận lời nhưng với một điều kiện: nó không nhận tiền của tôi.

Chiều chủ nhật, tôi không đi học nên đến rất sớm. Được một lát thì Nghé đến. Nó vẫn như mọi ngày, cái quần cộc quăn riết, chiếc áo sơ mi đã sờn cả hai vai, cái mũ lưỡi trai che cả khuôn mặt. Tôi lấy xe chở nó đến quầy kem Thủ Đô. Đây là quán khá sang. Đến nơi, như đã quá quen thuộc tôi khóa xe và xăm xăm đi vào, định ngồi vào ghế thì tôi chợt nhớ đến Nghé. Nó vẫn đứng bên ngoài, hai tay cầm cái thùng gỗ để sau lưng, rụt rè nhìn vào bên trong.
- Vào đây đi ! Có gì đâu mà sợ. Chỗ này tao quen lắm – Tôi nói.
Nghé yên lặng và đi vào trong. Nó ngồi chiếc ghế đối diện với tôi, hai tay để trên đầu gối, đưa mắt nhìn mọi vật xung quanh, từ các bức tranh vẽ hình trái cây cho đến các hình diễn viên điện ảnh treo trên tường. Tôi đứng dậy gọi người phục vụ. Anh ta đến và nở nụ cười thật gần gũi với tôi:
- Anh dùng gì ?
Tôi không thích cách xưng hô như vậy; anh ta rõ ràng lớn tuổi hơn tôi nhưng lại gọi tôi bằng anh. Nhưng tôi chẳng muốn rắc rối làm gì.
- Anh cho đĩa kem.
Người phục vụ gật đầu lanh lẹ và toan quay vào quầy. Nhưng khi thoáng thấy thằng Nghé thì anh ta đổi ngay sắc mặt:
- Này thằng nhỏ, mày vào đây làm gì ? Định giở trò ăn cắp hả. Cút ra ngoài mau.
Nghé đớ người ra, nó chẳng nói được lời nào, chỉ đưa mắt nhìn tôi cầu cứu. Nhưng tôi chưa kịp có phản ứng nào thì người phục vụ đã lôi nó xồng xộc ra ngoài và đẩy nó chúi nhũi ngoài sân. Tôi chạy theo, định đến đỡ nó dậy thì nghe thấy những tiếng bàn tán xung quanh:
- Còn nhỏ mà đã học đòi ăn trộm, ăn cướp.
- Đáng đời đồ du côn.
- Bắt nó lên đồn công an đi.
Tôi sững người, chựng lại. Nghé nhìn tôi, mắt nó đầy nước mắt nhưng tôi biết nó không giận tôi tí nào. Nó quay đầu chạy ù đi, quên cả cái thùng gỗ nằm lăn lóc bên gốc cây. Khi bóng nó khuất nơi góc đường thì mọi lời bàn tán cũng chấm dứt. Mọi người trong quán cũng quên hẳn nó. Tôi lẳng lặng bước đến nhặt cái thùng gỗ và dắt xe đạp theo hướng Nghé chạy. Tôi đạp đến nơi quen thuộc, Nghé đang ngồi trên chiếc ghế đá, mắt nhìn ra phía bờ sông. Tôi đi nhè nhẹ đến sau lưng nó, vỗ vai nó và nói:
- Tao xin lỗi. Mày đừng buồn nữa. Chắc họ không biết mày là bạn của tao.
- Không phải lỗi tại anh, tui cũng quen rồi…
Nghé nói tôi không có lỗi nhưng tôi thấy mình thật đáng trách. Lẽ ra tôi phải hiểu điều đó chứ ! Tôi đã vô tình đạp lên nỗi đau của người bạn nhỏ mà không hề hay biết. Và để chuộc lại lỗi của mình, tôi phải đãi Nghe một bữa cho ra trò.
- Hay là…Hay là mày biết chỗ nào thì dẫn tao đi
Nghé nhìn tôi - Ờ,tao sẽ đãi mày mà ! – Tôi vỗ mạnh vai nó,nó cưới, trông hiền lạ.
Nghé dẫn tôi đến một quá cóc, nói cho đúng thì đó là một gốc cây bàng lớn, một người đàn bà đứng tuổi với một cái thùng lớn chứa nào là bánh tráng, bắp rang, mực nướng, cá khô, cùng với dăm ba cái đòn gỗ thấp xịt mà người ngồi có cảm giác như đang ngồi trên mặt đất. Nghé gọi người đàn bà là dì Ba, và nó giới thiệu tôi một cách tự hào:
- Dì Ba, đây là bạn con. Ảnh học lớp 11 lận đó.
Dì Ba nhìn tôi với ánh mắt khâm phục. Đối với những người lao động nghèo khổ như họ thì chuyện được đi học quả là xa vời.
- Chà, cậu còn nhỏ thế mà giỏi quá nhỉ !
Lời khen của dì làm tôi cảm thấy thật xấu hổ, tôi mà giỏi cái nỗi gì, ở nhà chẳng bao giờ mó tay vào công việc gì, chỉ có mỗi việc học mà mãi cứ lẹt đẹt trong lớp. Nghé không để ý đến sự xấu hổ của tôi, mà nó có chú ý cũng chẳng thấy gì bởi ánh sáng tỏa ra từ chiếc đèn hột vịt duy nhất trong quán quá tù mù. Nó gọi:
- Dì ba cho con mấy cái bánh tráng mắm ruốc.
Người đàn bà mang ra một đĩa với bốn cái bánh tráng màu đùng đục.
- Anh ăn đi, ngon lắm – Nó mời tôi, mắt sáng lên rồi cầm cái bánh tráng ăn ngấu nghiến, vừa ăn nó vừa nói:
- Mấy ngày kiếm được ít, buổi tối tui thường ăn như thế này, chỉ cần ăn vài cái rồi uống nước vào là no ngay.
Thấy nó có vẻ đói, tôi kêu thêm nào là bắp rang, nào là cá khô nướng. Tôi và nó ngồi ăn, thỉnh thoảng nó lại ngước mặt lên nhìn tôi cười, tôi cũng cười.

Trời tối hẳn, đã đến lúc phải về nhà. Tôi chỉ xin ba má đi đến 7 giờ, chắc ba má tôi giờ này ở nhà lo lắm.
- Thôi, tao phải về đây ! – Tôi nói và đứng dậy lấy tiền trả.
Nhưng…túi quần tôi trống rỗng. Thôi chết rồi, khi chiều lúc thay đồ tôi đã để quên tiền quà tháng trong túi áo ngủ. Tôi sờ soạn, hết túi trước lại túi sau, hết túi quần đến túi áo, tôi cố cho tay vào từng góc túi hy vọng còn sót lại tờ nào…Trống rỗng…Thấy tôi đứng xoay qua xoay lại, Nghé tưởng tôi bị muỗi chích, nó hỏi:
- Anh làm sao vậy ? Muỗi cắn hả ?
- Tao…tao…
Tôi ngập ngừng nói chẳng ra tiếng. Chắc lúc ấy mặt tôi trông thảm lắm. Nghé trố mắt nhìn tôi và một lúc sau dường như nó hiểu ra. Nó lặng lẽ kéo miệng chiếc túi vải đeo bên mình, lấy từng tờ tiền lẻ mà ngày hôm nay nó kiếm được ra đặt trên đùi, dùng tay vuốt cho thẳng. Xong nó cuộn cục tiền lại và dúi vào tay tôi… Tôi và nó cùng đi về phía người đàn bà, chìa cục tiền ra trả mà mắt tôi chẳng rời mặt đất.
- Thằng Nghé được ban bao ăn tối sướng nhỉ ? Dì Ba vừa cười vừa nói với một giọng Nam lơ lớ.
Tôi dắt xe ra, chẳng biết nói gì, mặt tôi ngượng chín được. Thằng Nghé hiểu, nó nói :
- Trời túi rồi, anh về đi kẻo nhà lo ! Mai anh lại tới, tui chờ !
Bây giờ tôi mới mở miệng được:
- Ừ,tao sẽ tới, tao sẽ trả…
Không để tôi nói hết lời, thằng Nghé vụt chạy đi, được một đoạn nó quay lại đưa tay vẫy tôi, hình như nó cười.

Tôi đạp xe về nhà, đầu óc ngổn ngang. “Ngày mai nhất định sẽ trả lại Nghé gấp đôi. À, còn gì nữa nhỉ, Nghé nói nó rất thích đi học, biết đọc biết viết. Ở quên nó rất ít người biết chữ, nó muốn biết đọc để đọc sách cho các em nó nghe. Mình sẽ giúp nó học, tập lớp một của mình vẫn còn để lại, mình sẽ mang cho nó và dạy nó tập đọc, tập viết. Ý nghĩ đó làm tôi nguôi ngoai đi phần nào. Tôi vừa về đến nhà thì trời đổ mưa, má đã cầm dù đứng chờ tôi nơi cổng. Đêm hôm đó tôi không ngủ được, một dự định đẹp đẽ làm cho lòng tôi nhẹ nhõm và lâng lâng một niềm vui nhỏ.

Chiều hôm sau, vừa tan học, tôi tức tốc chạy về nhà, quẳng cặp sách vào một góc và cầm lấy gói giấy mà tôi đã gói kỹ trong đó quyển tập lớp một và cây bút chì. Dọc đường, thỉnh thoảng tôi lại nhìn gói giấy và mỉm cười. Có lẽm khi nghe tôi nói Nghé sẽ mừng lắm và chắc chắn nó sẽ nhảy cẫng lên khi thấy quyển tập này. Những phác họa đấy càng làm tôi cảm thấy phấn khởi.

Tôi đến chỗ hẹn, trời vẫn còn sớm. Tôi ngồi trên chiếc ghế đá và thỉnh thoảng lại giở quyển tập ra xem. Quyển tập đã cũ, bìa đã sớn nhưng thật quí giá lúc này. Tôi mân mê quyến sách mà chẳng đế ý thời gian trôi qua. Trời sập tối, đã trễ quá mà sao Nghé chưa đến ? Hay là nó quên ? Hãy đợi thêm một lát nữa…Bây giớ có lẽ nó quên thật rồi. Tôi đứng dậy đi về, lòng hơi buồn.

Tuy vậy, hôm sau tôi vẫn đến, nhưng cũng chẳng gặp Nghé. Cứ thế, ba ngày, rồi bốn ngày…Chẳng lẽ Nghé đã quên tôi rồi sao, nếu không quên tại sao nó không đến chứ ? Hay là nó gặp chuyện gì ? Mới nghĩ, tôi đã cảm thấy sợ, tôi nhớ lại gã du côn lúc trước và những lời hăm dọa của hắn. Chết rồi,chắc là Nghé gặp chuyện thật rồi. Tôi phải đi gặp nó ngay.Nhưng… biết nó ở đâu mà tìm. À, dì Ba, chắc dì Ba biết chỗ nó ở. Tôi đạp xe đến cây bàng hôm nọ, quán vắng tanh. Dì Ba vẫn ngồi sau cây đèn lù mù, tôi bước vào:
- Dì Ba còn nhớ cháu không ?
Người đàn bà nhìn tôi, mắt nhíu lại:
- À, cậu là bạn thằng Nghé. Tội nghiệp, mấy bữa nay nó sốt li bì, nằm liệt ở nhà.
- Thế nhà nó ở đâu ạ ?
- Cậu đến khu phố nhỏ đằng kia, rẽ vào cái hẻm kia, đến nhà cuối cùng là chỗ nó ở.
Tôi chẳng kịp cám ơn dì, phóng xe ào ào. Theo lời dì, tôi tìm đến một căn nhà gỗ, nói đúng hơn là một cái phòng xếp. Có lẽ là nhà cho thuê. Tôi gõ cửa, không có tiếng trả lời. Gõ vài lần nữa vẫn thế, tôi đẩy của bước vào, cũng chẳng có khóa. Bên trong căn phòng khoảng tám mét vuông là sáu chiếc chiếu con trải trên mặt nền xi măng lồi lõm, nhiều chỗ bị bỏng ra để lộ mặt đất đen xì. Trong phòng không có vật gì ngoài hai ba cái ca uống nước bằng nhựa sứt miệng treo lủng lẳng trên sợ dây căng ngang căn phòng. Chẳng có ai, có lẽ Nghé đã khỏe và đi làm lại rồi. Ý nghĩ đó làm tôi nhẹ nhõm được phần nào. Mà biết đâu Nghé lại đến chỗ cũ đợi tôi thì sao ? Tôi quay xe, theo hướng bờ sông. Xa xa…đúng là thằng Nghé rồi, thế mà tôi cứ sợ sẽ chẳng còn gặp lại nó nữa.

Ba ngày vật vã với con sốt làm cho Nghé gấy rộp đi. Mắt nó hãy còn đỏ, hơi thở khò khè. Chắc nó vẫn còn yếu lắm.
- Tai sao mày không nghỉ ngơi cho khỏe rồi hãy đi làm ? – Tôi hỏi.
- Nhà họ cho thuê, tui phải đi làm kiếm tiền trả, với lại còn phải gửi về cho má tui. Em tui ở quê bị đau. Túi nhớ em tui, tui nhớ má tui, tui muốn về quê mà không được…

Ừ, thật tội cho Nghé, chừng này tuổi đầu mà phải xa nhà, đến một nơi hoàn toàn lạ lẫm để làm việc nuôi gia đình, ai mà không nhớ nhà cho được. Sực nhớ lại dự định của mình,tôi phấn chấn hẳn lên. Tôi rút cuốn tập ra đưa cho nó và nói:
- Mày đừng buồn nữa. Nếu mày không về quê thăm má được thì mày viết thư về. Tao sẽ bày mày biết đọc, biết viết.
Nghé nhìn cuốn tập rồi nhìn tôi, đầy cảm kích và biết ơn:
- Anh nói thật chứ ? Má tui mà biết tui biết đọc, biết viết thì má tui mừng lắm.
- Mày cứ tin tao, tao nói được là tao làm được.
…Nhưng cái “làm được” của tôi chỉ được có vài ngày, khi Nghé vừa biết đánh vần thì kỳ thi học kỳ hai của tôi cũng đến. Tôi bận rộn túi bụi với sách vở cả ngày, chẳng còn đâu thời gian mà đến bày Nghé học. Dường như tôi cũng quên hẳn nó, như chưa từng có một thằng Nghe như vậy trên đời.

Thế rồi kỳ thi cũng trôi qua suôn sẻ, bọn lớp tôi như trút được gánh nặng và chúng bắt đầu những dự định vui chơi cho thời gian rãnh rỗi sắp tới. Chiều thứ bảy, lớp tôi rủ nhau đi chơi. Sau khi ăn kem xong, bọn nó hứng lên rủ nhau ra bờ sông hóng mát. Chúng tôi đang đạp xe dọc bờ sông thì mấy đứa con gái rêu lên:
- Đằng kia có giàn hoa giấy đẹp quá. Mình tới đó ngồi đi.
Khi chúng tôi vừa tới nơi thì mấy đứa đi trước đã nhao lên:
- Ê, có người ngồi rồi tụi bây ơi ! Thật là hết cả vui.
- Thì ra là một thằng nhóc đánh giày – Tiếng Dũng “đô” sang sảng làm tôi giật mình. Thằng nhóc đánh giày, chẳng lẽ là Nghé….Đúng rồi, chắc là nó vẫn ra đây mỗi chiều chờ tôi dạy nó học. Nhưng chẳng lẽ bây giờ tôi lại đi giới thiệu với bọn bạn cùng lớp rằng đây là thằng bạn tôi sao ? Thằng Nghé trông khù khờ và cú lần như một cục đất. Trong lúc tôi còn đang phân vân chưa biết làm sao thì Dũng “đô” lại lên tiếng:
- Ê nhóc, cho tụi anh ngồi một tí được không ?
Nghé im lặng, nó gấp tập vở lại và khẽ nhích ra ngoài mép ghế. Thấy thằng nhóc có vẻ không muốn hiểu ý của mình, Dũng nổi cáu:
- Ê, tao bảo mày đi chỗ khác chơi ! Mày ngồi đó lỡ bọn tao mất đồ thì sao ?
Nghé vẫn không nói gì, nó đưa mắt nhìn về phía tôi. Có lẽ nó đã nhận thấy tôi từ lúc đầu. Ánh mắt của nó như muốn nhờ tôi nói với bọn bạn rằng nó là bạn tôi và nó không có ý định gì xấu cả. Nhưng không hiểu tại sao lúc đó tôi lại chạy trốn ánh mắt của nó. Tôi ngó lơ về phía dòng sông và lui ra sau đám bạn. Thấy tôi không nói gì, Nghé im lặng đứng dậy sách thùng gỗ đi. Mắt nó buồn buồn…Ánh mắt đó ám ảnh tôi mãi. “Ngày mai tôi sẽ gặp Nghé, nói cho nó hiểu và tôi sẽ dạy nó học tiếp”.

Hôm sau, vừa gặp tôi, Nghé đã rêu lên mừng rỡ:
- Lâu quá anh mới tới. Tui tưởng anh bị bênh.
Ánh mắt nó nhìn tôi thật chân thật, chẳng có chút gì là giận hờn tôi cả.
- Mày không giận tao à ? Chuyện ngày hôm qua…
- Họ là bạn anh à ? – Nghé xen ngang – Họ vui thiệt. À, mà bạn anh có hay đi chơi không ? Bữa nào đi chơi, anh nói tui biết, tui sẽ đến chỗ khác ngồi học.
- Mày biết không, hôm qua là sinh nhật của bạn tao.
- Sinh nhật ? – Giọng Nghé hỏi lại đầy thắc mắc.
Có lẽ đối với những đứa trẻ như nó thì sinh nhật là một khái niệm hoàn toàn xa lại
- À, sinh nhật là ngày mà máy sinh ra đó. Ngày sinh nhật của ai thì các bạn chỉ được đi chơi với một mình người đó thôi. Cũng như tới sinh nhật của mày, tao cũng sẽ chỉ chơi với mình mày thôi. Bởi thế hôm trước tao mới không được chơi với mày. Thế mày sinh nhật ngày nao ?
- Tui cũng không biết nữa ! Vậy chớ anh sinh ngày nào ?
- Mười lăm tháng năm, như vậy là còn hơn một tuần nữa sẽ đến sinh nhật của tao.
- Rứa thì tui chọn ngày mười sáu tháng năm, sau anh một ngày. Anh nhớ tới ngày đó chỉ chơi với mình tui thôi nghe. Còn bây giờ anh bày tui học chớ ?

Dường như Nghé hoàn toàn tin vào câu chuyện cổ tích mà tôi bịa ra. Tôi cười và vỗ vai nó, chúng tôi cùng học bài…Và có lẽ Nghé sẽ đọc được, viết được nếu không có sự cố chiều hôm nọ.

Hôm đó chúng tôi về sớm một tiết, bọn con trai rủ nhau đi đá bóng. Mảnh sân bên đường quả là nhỏ hẹp với mười thằng con trai. Mới đá một tí mà tôi đã lỡ chân sút bóng bay vào ngôi nhà sang trọng bên cạnh. Cả bọn đứng nhìn nhau, tiếc trái bóng mới mua.
- Đứa nào vô xin lại đi – Một thằng đề nghị.
- Thôi, tao xin,ông chủ nhà này có tiếng là dữ dằn. Đó là chưa kể có khi quả bóng còn làm bể kính nhà ổng nữa đó.
……
- Ê, hay là mình đưa ít tiền nhờ nó trèo vô lấy, dù sao nó cũng chỉ là một thằng nhóc đánh giày.
Tôi quay lại, thì ra kẻ mà bọn nó đang nói đến chính là thằng Nghé. Nó đang đứng tựa vào gốc cây từ lúc nào. Vì là ngưới trực tiếp sút bóng vào nên tôi bị bọn bạn giao cho nhiệm vụ thương lượng. Tôi bước đến trước mặt Nghé, chưa biết nói thế nào thì nó đã nhảnh nhẩu:
- Để tui trèo vô lấy giùm anh – Chắc nó đã nghe bọn tôi bàn tán.
Rồi không đợi tôi trả lời, nó đặt thùng gỗ xuống đất và nhanh nhẹn trèo lên hàng rào. Bọn tôi đứng ngoài theo dõi. Kìa, Nghé đã tìm được quả bóng.
- Vứt bóng ra ngoài đi thằng nhóc – Tiếng mấy đứa bạn thúc giục
Khi trái bóng vừa bay khỏi hàng rào thì cũng là lúc trong nhà vang lên tiếng chó sủa, tiếp theo là tiếng của lão chủ nhà:
- Ăn trộm, ăn trộm ! Đứng lại ! Bắt nó nộp lên công an.
Bọn tôi hốt hoảng, hồn phách lên mây. Viễn cảnh bị công an bắt rồi bố mẹ và bạn bè biết được thì sẽ ra sao ? Chúng tôi chẳng ai bảo ai, phần đứa nào đứa nấy chạy, cắm đầu cắm cổ chạy thục mạng chẳng dám quay đầu nhìn lại…Khi đã khá xa nơi ấy tôi mới định thần trở lại, tôi sực nhớ tới Nghé. Nó sẽ ra sao đây ? Hay là mình quay lại giải thích cho họ hiểu. Dù sao mình cũng là học sinh, chắc họ cũng tin mà tha cho. Còn Nghé, nó nói họ cũng chẳng tin, mà không biết nó có đủ khôn ngoan để nói không nữa. Đã bao lần tôi toan quay xe lại nhưng cái ý nghĩ sẽ bị bắt làm đồng lõa làm tôi không dám…

Tôi đã làm gì vậy ! Tôi ngồi trong phòng,nhìn chằm chằm vào góc tường, sự việc lúc nãy diễn ra trong đầu tôi như một cuốn phim quay lại. Hình ảnh Nghé bị mấy chú công an bắt đi làm tôi giật mình, có thế nó sẽ đi tù. Ý nghĩ đó làm tôi rat rứt. Tôi như có đá đeo trong người vậy, Tôi không thể chịu được nữa, tôi không thể hèn nhát như vậy. Chính tôi đã đưa Nghé vào hoàn cảnh này, vậy mà giờ đây tôi lại rụt đầu nấp ở đây sao ? Tôi thật không xứng đáng với tình bạn của Nghé. Những câu hỏi cứ quay quanh trong đầu tôi…Mình phải đi, cho dù là có chuyện gì chăng nữa.

Tôi vừa dắt xe ra khỏi nhà thì trời đổ mưa. Bầu trời xám xịt, mưa như trút nước. Hình như cơn mưa làm cho nhiệt huyết của tôi lạnh đi. Tiếng má tôi hỏi:
- Con đi đâu vào lúc mưa gió, tối tăm thế này ?
- Dạ, con có chuyện rất quan trọng ạ.
- Chuyện quan trọng gì cũng để mai hãy đi, trời tối rồi. Lỡ con gặp chuyện gì thì sao ? Thôi, việc đâu còn có đó.
Chẳng lẽ tôi nói thẳng ra mọi chuyện như thế. Không tìm được lý do thuyết phục, tôi đành dắt xe quay vào. “Ừ, chuyện đây còn có đó. Chắc họ sẽ không bắt nó đi đâu” – Tôi tự trấn an mình như vậy.
Nhưng suốt một tuần, trời cứ mưa dầm chứ không ngớt. Ngoài đường, nước mưa cứ như một màn trắng xóa. Đài khí tượng báo rằng do ảnh hưởng áp thấp nhiệt, có thể gây ra bão. Và trong điều kiện thời tiết như vậy thì ba má chẳng muốn tôi ra ngoài một tí nào.

Thế rồi cơn mưa cũng qua. Tôi chẳng kịp đợi đến chiều, mới sáng sớm đã phóng xe đến chỗ cũ với hy vọng lại được gặp Nghe như mọi khi: Chẳng có ai ! Chắc là Nghé không biết tôi sẽ đến đây tìm nó vào buổi sáng. Giờ này còn sớm, chắc nó cũng chưa đi làm, mình đến chỗ nó ở thế nào cũng gặp nó. Tôi đến con hẻm hôm nọ, lòng hồi hộp. Mưa làm cho đường lầy lội, nhếch nhác. Đến cuối đường, tôi gõ cửa, chờ đợi được trông thấy khuông mặt hiền lành của Nghé ra mở cửa. Cửa mở, nhưng không phải Nghe mà một thằng nhóc trạc tuổi Nghé. Vừa thấy tôi, nó đã hỏi:
- Anh có phải là anh Minh, bạn thằng Nghé không ?
Tôi gật đầu, chẳng biết đã có chuyện gì.
- Thế Nghé đâu ? Nó ở đây mà.
Giọng thằng nhỏ buồn buồn:
- Từ tuần trước nó đã không còn ở đây nữa. Hôm trước người ta nói rằng thằng Nghé vào nhà người ta ăn trộm, bị chủ nhà bắt được giao cho công an. Hôm sau nó về, bà chủ bảo nó là dân trộm cắp không cho nó ở đây nữa.
- Thế bây giờ Nghé ở đâu ? – Tôi cắt ngang lời thằng nhóc.
- Em cũng không biết nữa, nó nói nó về quê. Trước khi đi, nó còn gửi lại cái này và dặn có anh đến thì giao cho anh – Thằng nhỏ nói và chạy vào nhà lấy đưa cho tôi mọt gói giấy bọc kỹ càng.

Tôi vùa dắt xe, vừa gỡ chiếc bọc giấy ra xem. Trong đó là một cây bút chì còn mới toanh và một mảnh giấy nhỏ, nguệch ngoạc những nét chữ ngả nghiêng, đúng là chữ của thằng Nghé rồi : “Gần tới sinh nhật anh, tui tặng anh cây bút chì. Hôm nớ, tui chỉ chơi với một mình anh thôi” - hai hôm nữa là sinh nhật của tôi – Có lẽ nó muốn viết rất nhiều nữa nhưng vốn từ của nó không đủ….

Tôi đạp xe lòng vòng quanh thành phố với hy vọng mong manh rằng sẽ có một phép lạ cho tôi gặp lại Nghé…Biết đâu ? …Ừ ,biết đâu…Tôi đang miên man những suy nghĩ thì đụng phải một người đàn bà đứng tuổi, đôi mắt trông quen quen, đỏ sưng húp lên. Chẳng quan tâm đến lới xin lỗi lí nhí của tôi, bà ta chạy xen vào giữa đám đông trước cửa rạp hát.

“Có lẽ tông xe”, tôi thờ ơ dắt xe đi tiếp. Nhưng khi ngang qua đám đông tôi vẫn không khỏi tò mò lắng tai nghe:
- Chắc là một thằng bé đánh giày. Người ta nói đã thấy nó nằm ở mái hiên này gần một tuần rồi.
- Tội nghiệp quá, chắc nó bị trúng gió…
- Trời mưa bão thế này, ăn mặc phong phanh thế kia trúng gió là phải.
- Tay nó cầm cái gì vậy ? Thì ra là cuốn tập lớp một.
- Nó còn nhỏ quá mà…Nhưng biết đâu như vậy lại sướng cho nó hơn…
Những lời bàn tán chỉ thoáng qua nhưng như con dao cắt vào trái tim tôi một vết thương quá sâu. Tôi thấy thân mình rụng rời, mắt hoa lên, chân tay bủn rủn, chẳng cón sức để bước tiếp nữa…Chẳng lẽ….Ý nghĩ trong đầu làm tôi phát sợ, chẳng dám nhìn lại, tôi cố lê bước ra xa đám đông. “Đó đâu phải là thằng Nghé, thằng Nghé đã về quê rồi mà. Biết đâu giờ này nó đang ở bên bố mẹ và các em. Biết đâu nó còn đang đọc truyện cho các em nó nghe…”

Tôi bước đi, chẳng biết về đâu, bầu trời xám xịt, không một ngôi sao. Nắm chặt cái bọc giấy trong tay, tôi nghe sống mũi mình cay cay, mắt nhòe đi, hình như có cái gì đó nghẹn trong ngực “ Nghé ơi, đến sinh nhật của tao, tao chỉ chơi với mình mày thôi, Nghé ơi…”

NDLoc,11.9.2006